Her yıl binlerce çalışan, işverenlerinin tek taraflı kararıyla iş akdinin sona erdirilmesiyle yüz yüze gelmektedir. Peki işten çıkarılan bir kişinin hakları nelerdir? Bu rehberde iş hukukunun en çok merak edilen konularını sade ve anlaşılır bir dille ele alıyoruz.
Kıdem Tazminatı Nedir, Kim Hak Kazanır?
Kıdem tazminatı, belirli koşullar altında iş akdinin sona ermesi halinde işçiye ya da mirasçılarına ödenen toplu bir tazminattır. Kıdem tazminatı alabilmek için:
- İşçinin aynı işyerinde veya aynı işverene ait işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması
- İş akdinin kanunda belirtilen nedenlerden biriyle sona ermesi
Kıdem tazminatını doğuran haller: işveren tarafından haksız fesih, işçinin haklı nedenle istifası, askerlik, emeklilik veya ölüm.
Dikkat: İşçi herhangi bir geçerli neden olmaksızın istifa ederse kıdem tazminatı hakkını kaybeder.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı hesabında esas alınan brüt ücrete; maaş dışında düzenli ödenen sosyal yardımlar (yemek, yol, ikramiye vb.) de dahil edilir.
Kıdem Tazminatı = (Brüt Ücret + Düzenli Ek Ödemeler) × Çalışılan Yıl Sayısı
Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret ödenir. Bir yıldan kısa olan süreler gün üzerinden orantılı hesaplanır.
İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar tazminatı, iş akdinin bildirim sürelerine uyulmaksızın feshedilmesi halinde gündeme gelir. Yasal ihbar süreleri:
- 6 aydan az çalışma süresi: 2 hafta
- 6 ay – 1,5 yıl arası: 4 hafta
- 1,5 yıl – 3 yıl arası: 6 hafta
- 3 yıldan fazla: 8 hafta
İşverenin Haklı Fesih Hakkı ve İşçinin Hakları
İşveren, 4857 sayılı Kanun'un 25. maddesinde sayılan haklı nedenlerden biriyle iş akdini ihbarsız ve tazminatsız sona erdirebilir. Ancak işverenin öne sürdüğü haklı neden gerçekçi ya da yeterli değilse, bu fesih "haksız fesih" niteliği kazanır ve işçi hem kıdem hem de ihbar tazminatına hak kazanır.
İş Güvencesi ve İşe İade Davası
En az 30 işçi çalıştıran işyerlerinde, en az 6 ay kıdemi olan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler iş güvencesi kapsamındadır. Geçerli neden olmaksızın yapılan fesihlerde işçi, fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde işe iade davası açabilir.
Diğer Alacaklar
- Yıllık izin ücreti: Kullanılmayan yıllık izin günleri, son ücret üzerinden ödenir.
- Fazla mesai alacağı: Haftada 45 saati aşan çalışmalar için %50 zamlı ücret talep edilebilir.
- Ödenmemiş maaş: Beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
Arabuluculuk ve Dava Süreci
2018 yılından itibaren iş hukuku uyuşmazlıklarında dava açılabilmesi için öncelikle arabuluculuğa başvurmak zorunlu hâle gelmiştir. Zamanaşımı süreleri kısa tutulduğundan işten çıkarıldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek almak büyük önem taşımaktadır.
Tazminatınızı Almak İçin Harekete Geçin
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacaklarınızı eksiksiz tahsil edebilmek için bir iş hukuku avukatından destek almanızı önemle tavsiye ederiz. Helin TÜRK Hukuk Bürosu olarak Bursa'da iş hukuku alanında yanınızdayız.
+90 542 238 02 81